सेलिब्रेशन

 

तो अत्यंत काटकसरी. आणि ती बिनधास्त. हात सोडून खर्च करणारी. पण योग असा की तो तिच्या प्रेमात पडला. आणि तिने देखील होकार दिला.लग्न झाले.

खरंतर दोन विरुद्ध ध्रुवाच्या व्यक्ती एकत्र आल्या होत्या. तसे पहाता दोघांच्याही घरची परिस्थिती सर्वसाधारण होती. दोघेही मध्यमवर्गीय कुटुंबात वाढलेली. पण स्वभावाने मात्र पूर्ण वेगळी.

त्याला त्याच्या वडीलांनी कधी त्याच्या स्वतःसाठी काही खर्च करायला वस्तू, कपडे घेण्यासाठी पैसे दिले तर तो ती वस्तू ते कपडे, बूट इत्यादी लागणाऱ्या वस्तू तर आणायचा पण त्याच्याजवळ काही पैसे देखील शिल्लक राहायचे. ही एकंदरीत त्याची काटकसर.

आणि तिला वडिलांकडून पैसे मिळाल्यानंतर ती ती वस्तू विकत घेऊन घरी यायची. आणि वरतून वडिलांना पैसे मागायची. 'थोडेसे पैसे कमी पडले ते तात्पुरते मैत्रिणीकडून घेतले', आणि शिवाय काही वस्तू विकत घ्यायच्या राहिल्या ते वेगळेच. असा एकंदरीत तिचा स्वभाव.

लग्नाच्या पूर्वी अगदी सुरुवातीला दोघे वारंवार भेटायला लागले, त्यावेळेस त्याने तिला विचारले होते, "तुला काय काय आवडतं?" त्या प्रश्नाचे तिने जे उत्तर दिले होते, त्याने तो प्रचंड धास्तावला होता. ती म्हणाली होती, "मला खरेदी करायला खूप आवडतं."

" आता आपला संसार कसा होणार?", याच विचारात तो सतत असायचा.

लग्नानंतरच्या पहिल्या खरेदीचा प्रसंग आला. त्याने स्वतःच्या मनाची खूप तयारी केली. 'आता बराच खर्च होणार', म्हणून. पण एव्हाना तिलाही त्याचा काटकसरी स्वभाव कळाला होता.

दोघेही बाजारात गेली. घरातील कार्यक्रमानिमित्त सगळ्यांसाठीच काही ना काही वस्तू घ्यायच्या होत्या. नि ती बिनधास्तपणे खरेदी करत सुटली. तिने खरेदी करताना कुठलीही कमतरता ठेवली नाही. अगदी प्रत्येकासाठी तिने खूप छान आणि सुंदर वस्तू विकत घेतल्या.

तो तिच्याकडे पाहतच राहिला. त्याला वाटले होते 'ती थोडीशी समजून घेईल. हात आखडता येईल'. पण उलट ती अजून बिनधास्त झाली होती.

खरेदी करून बाहेर पडल्या नंतर त्याचा चेहऱ्यावरची चिंता आणि तिच्या चेहऱ्यावरुन ओसांडून वाहणारा आनंद टिपण्यासारखा होता.

त्यावर ती म्हणाली, " मी आनंदाचा प्रत्येक क्षण सेलिब्रेट करते. आनंद दाबून ठेवण्यात काय अर्थ आहे? आणि मग खरेदी केली की, मला अधिक मोकळ वाटतं. मग ती खरेदी, तो खर्च स्वतःसाठी असो नाहीतर घरच्यांसाठी."

त्याला खर्चाकडे पाहण्याचा नवा दृष्टिकोन मिळाला होता. आता तो बिनधास्त होत होता. 'सेलिब्रेशन'चे जणू नवे 'गिफ्ट' त्याला मिळाले होते....

©हेमंत पोहनेरकर

भ्र.क्र. :- ९५ ९५ ९६ ९९ ८९

आपली रीत...

कंपनीच्या कामानिमित्त बाहेरगावी नेहमीच जात  असतो. जिथे जे साधन उपलब्ध असेल त्याने प्रवास करावा लागतो, बस, रेल्वे, जीप इ. तसा त्या दिवशी बसने प्रवास करीत होतो. गाडीत गर्दी नव्हती. माझ्या शेजारील सीट रिकामी होती.

बस एका गावाला थांबली. काही बसमध्ये प्रवासी चढले. माझ्या शेजारील सीटवर एक आजोबा येऊन बसले. आणि बसत असताना नकळत त्यांचा पाय माझ्या पायाला लागला. तसे आजोबा लगेच दोन्ही हात माझ्या गुडघ्याला लावून पाया पडले. मी अत्यंत खजील झालो.

दुसऱ्याला पायाला पाय लागल्यावर 'पाया पडणे' हे माझ्यासाठी नवीन नव्हते. पण 'साठी' ओलांडलेल्या व्यक्तीने पाया पडणे, हे मुळीच अपेक्षित नव्हते. मी आजोबांना म्हणालो, "आजोबा, तुम्हाला मी नातवा प्रमाणे आहे, माझ्या उगाच पाया पडलात." त्यावर आजोबा म्हणाले, "पोरा, असं न करून कसं चालल, ही आपली रीत हाय."

खूप समाधान वाटले. अशा व्यक्ती मुळेच संस्कृती टिकून आहे. प्रत्यक्षात जीवनात अशा गोष्टी करणारी पिढी आजही अस्तित्वात आहे, ही गोष्ट पुढच्या पिढीसाठी 'एक आदर्शच' नव्हे तर 'आशीर्वाद'ही आहे. अशा थोरामोठ्या मंडळींनी दिलेल्या अनुभवामुळेच अशा गोष्टी आपणही त्या आचरणात आणण्याची दृष्टी मिळत असते.

परंतु कधीकधी नव्या पिढीकडून आपण आता वेगळ्या संस्कृतीकडे जात आहोत, असे वाटायला लागले आहे. कारण असेच एकदा एका सार्वजनिक ठिकाणी बसलो असताना एक किशोरवयीन मुलगा शेजारी येऊन बसला. नि नकळत त्याचा पाय माझ्या पायाला लागला. आता प्रतिक्रिया साठी मी वाट पाहत होतो. तसा तो मुलगा म्हणाला, "सॉरी हं काका." आणि असे म्हणून चालला गेला.

'प्रत्यक्ष पाया पडणे' वयस्कर व्यक्तींकडून ते 'सॉरी' एका किशोरवयीन मुलांकडून या बदलत चाललेल्या संस्कृतीचा प्रवास मी अनुभवत होतो. 'सॉरी पिढी'ला नाव ठेवता येणार नाही. उपदेश देता येणार नाही. हे मला पक्के जाणवले.

पण पाय लागल्यावर थेट पाया पडणाऱ्या पिढीची या नव्या पिढीची कुठेतरी गाठ घालून द्यावी लागणार आहे. आणि ही वर्तमान पिढीची जबाबदारी आहे, हे मात्र उमगले.

कारण त्या आजोबांचे वाक्य सतत माझ्या कानात घुमत होते. 'ही आपली रीत आहे. सोडून कशी चालेल...'