मराठीत बोला। मराठीत चाला।
मराठीत घाला। शिव्याशाप॥
प्राध्यापक मराठी भाषा दिनाचे औचित्यसाधून वर्गात विषय मांडत होते.
काही उनाड मुलांना मराठी शिव्या हा प्रकार खूपच आवडला. परंतु उण्यापुऱ्या चारपाचच शिव्या आठवल्या.
एव्हाना मुलांना कळून चुकले होते प्राध्यापकांनी सुरुवात मराठीत बोला’ इथपासून केली होती…
©️हेमंत पोहनेरकर
भ्र.क्र. :- ९५ ९५ ९६ ९९ ८९
“‘ती कविता करते’ हे वाक्य कोणत्या काळातील आहे?”, वर्ग शिक्षिकेने विद्यार्थिनींना प्रश्न केला.
अपेक्षित उत्तर मिळाले नाही.
त्यानंतर त्यांनी मराठी व्याकरणाचे पुस्तक बंद केले. आणि मुक्ताबाई ते बहिणाबाई अशा कवयित्रींची चरित्रे सांगण्यास सुरुवात केली.
©️हेमंत पोहनेरकर
भ्र.क्र. :- ९५ ९५ ९६ ९९ ८९
ती कविता लिहीत होती, त्यावेळेस तिचा इटुकला लाडोबा तिला म्हणाला, “आई, ‘खबडक खबडक लाडोबा’ हे गाणंपण तूच लिहिलं आहेस का?”
तिला त्याच्या निरागस जिज्ञासुपणाचे खूप कौतुक वाटले.
त्यानंतर ती ‘कविता’ आणि ‘लाडोबा’ या दोघांचीही वाढ करतांना तिच निरागसता जगण्याचा प्रयत्न करत गेली.
“संसाराच्या राहाटगडग्यात सोसावे लागले कष्ट आपल्या माणसांसाठीच असतात”, व्याख्याते वाक्य पूर्ण करत थांबले. नि पुढे म्हणाले, “सांगा बरं, हे वाक्य स्त्री का पुरुषाच्या तोंडी अधिक शोभून दिसते?”
‘संसार दोघांचा’ या विषयावर व्याख्यान देत होते. एव्हाना श्रोतेवर्गातील तरुणाईला ‘लग्न म्हणजे करार नाही’, एव्हढे नक्की कळले.
तो रोज स्वप्न पाहायचा ‘आपण एके दिवशी खूप मोठ्ठे होऊ’ म्हणून. परंतु त्याने कधी स्वप्नांना कृतीची जोड दिली नाही. मग एकदा त्याला सुरवंटाचे फुलपाखरू होताना पाहायला मिळाले.
आता तो कृतीशील झाला आहे. त्याला ‘स्वप्न’ आणि ‘दिवास्वप्न’ यातील फरक कळला आहे.
तिच्या सासूबाई वारल्या, या गोष्टीला अवघे पाच दिवस झाले होते. तेव्हा तिच्या आईने तिला सर्वांसमोर 'मालकीणबाई' म्हणून हाक मारली. तिच्या सर्वांगातून वीज चमकावी, असे काहीसे घडले. कारण तिला कधी 'सासुरवास' भोगावा लागला नव्हता.
परंतु आता तिला मात्र 'माहेरवाशीण' होण्याचीही भीती वाटू लागली.
तो : तू नेहमीच कर्तव्याला प्राधान्य दिले आहेस. नि प्रेमाकडे दुर्लक्ष केले.
तो : हा दृष्टीदोषही असू शकतो.
ती : नाही. मला वाटते, तू आता केवळ प्रेमाचीच साधना करावीस.
तो : ठीकच. परंतु काही वर्षांनी तूच म्हणशील की, मी हे सगळे कर्तव्य म्हणून केले. तेव्हा आजच काळजी घे.
तिने या प्रसंगानंतर कर्तव्याकडे प्रेममय दृष्टीने पाहण्यास सुरुवात केली.
तो : तू नेहमीच कर्तव्याला प्राधान्य दिले आहेस. नि प्रेमाकडे दुर्लक्ष केले.
तो : हा दृष्टीदोषही असू शकतो.
ती : नाही. मला वाटते, तू आता केवळ प्रेमाचीच साधना करावीस.
तो : ठीकच. परंतु काही वर्षांनी तूच म्हणशील की, मी हे सगळे कर्तव्य म्हणून केले. तेव्हा आजच काळजी घे.
तिने या प्रसंगानंतर कर्तव्याकडे प्रेममय दृष्टीने पाहण्यास सुरुवात केली.
ती भाषण करण्यासाठी उभी राहिली तरीही साशंकच होती. कारण तिला प्राध्यापकांनी ‘पुरुषार्थ’ हा विषय निवडण्यासाठी सांगितले होते.
परंतु तिने अवघ्या ७ मिनिटांच्या वक्तृत्वात सभा जिंकली.
त्यानंतर तिने कधीही ‘स्त्री-पुरुष समानते’वर भाषण दिले नाही.
.
एव्हाना दोघांनीही चाळिशीत पदार्पण केले होते. संसारात प्रगल्भता आली होती.
ती रुसायची नाही. तो रागवायचा नाही.
प्रेमातील ओलावा मात्र जाणवायचा.
त्याला कामावरून येण्यास कितीही उशीर होवो, ती जेवायला थांबायची.
नि उशीर झालेल्या दिवशी, तो आठवणीने तिच्या वेणीत गजरा माळायचा.
ती दोघं व्यक्त ते अव्यक्त प्रेम अवस्था अनुभवत होते.
तो व्यक्त होत होता. ती आकार घेत होती. काही युगे उलटली. ती पूर्ण साकारली. नि तो अव्यक्त झाला. एव्हाना त्याला लोकं निर्गुण, निराकार म्हणून स...
